Dr inż. Marta Przychodnia z Zakładu Fizyki Powierzchni i Nanotechnologii w Instytucie Fizyki Wydziału Inżynierii Materiałowej i Fizyki Technicznej Politechniki Poznańskiej otrzymała nagrodę za najlepszą pracę doktorską w VII edycji ogólnopolskiego Konkursu o Nagrodę im. Prof. Jana Czochralskiego. Organizatorem konkursu jest Politechnika Warszawska. Wyniki ogłoszono 20.08.2026 r.
Nagrodzona rozprawa
Wyróżniona praca nosi tytuł „Wytworzenie i charakteryzacja dwuwymiarowych stopów powierzchniowych metali ziem rzadkich na Pt(111)". Jej publiczna obrona odbyła się 1 marca 2024 r. na Wydziale Inżynierii Materiałowej i Fizyki Technicznej.
Promotorem rozprawy był dr hab. inż. Wojciech Koczorowski, prof. PP, kierownik Zakładu Fizyki Powierzchni i Nanotechnologii, a promotorem pomocniczym — dr inż. Maciej Bazarnik z Instytutu Fizyki PP. Recenzentami byli prof. dr hab. Feliks Stobiecki (Instytut Fizyki Molekularnej PAN w Poznaniu), dr hab. Grażyna Antczak, prof. UWr (Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Wrocławskiego) oraz dr hab. Paweł Kowalczyk, prof. UŁ (Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Łódzkiego).
Materiały grubości jednej warstwy atomów
Badania dr inż. Marty Przychodniej dotyczą dwuwymiarowych stopów powierzchniowych — struktur, których grubość odpowiada pojedynczej warstwie atomów. Powstają one na powierzchni monokryształu platyny, gdzie atomy metali ziem rzadkich wbudowują się w jej najbardziej zewnętrzną warstwę, tworząc uporządkowaną sieć o właściwościach innych niż każdy ze składników z osobna.
Wytwarzanie i badanie takich układów wymagają warunków ultrawysokiej próżni oraz technik pozwalających obserwować materię w skali pojedynczych atomów — przede wszystkim skaningowej mikroskopii i spektroskopii tunelowej (STM/STS). Laboratorium UHV STM Zakładu Fizyki Powierzchni i Nanotechnologii należy do nielicznych w Polsce ośrodków dysponujących taką aparaturą.
Dwuwymiarowe stopy powierzchniowe są rozważane jako podłoża dla dwóch obszarów przyszłej elektroniki:
- spintroniki — elektroniki wykorzystującej nie tylko ładunek elektronu, lecz także jego spin, co otwiera drogę do układów szybszych i mniej energochłonnych niż dzisiejsze;
- elektroniki molekularnej — rozwiązań, w których rolę elementów obwodu pełnią pojedyncze cząsteczki zamiast struktur krzemowych.
Poza samą pracą doktorską dr inż. Marta Przychodnia zajmuje się badaniem właściwości strukturalnych, elektronowych i magnetycznych tych układów w skali atomowej. Jest pracownikiem naukowym Zakładu Fizyki Powierzchni i Nanotechnologii.
O konkursie i jego patronie
Nagroda im. Prof. Jana Czochralskiego przyznawana jest przez Politechnikę Warszawską w trzech kategoriach: za najlepszą pracę dyplomową, za najlepszą pracę doktorską oraz za wybitne osiągnięcia naukowe i/lub aplikacyjne. Do konkursu zgłaszane są prace z obszarów działalności naukowo-technicznej patrona — m.in. dotyczące procesów krystalizacji i rekrystalizacji, otrzymywania i właściwości monokryształów czy badań struktury metali i stopów. Wnioski składają dziekani wydziałów, rektorzy uczelni, dyrektorzy instytutów i ośrodków badawczych oraz członkowie Kapituły Konkursu.
Prof. Jan Czochralski (1885–1953) był chemikiem i metaloznawcą, profesorem Politechniki Warszawskiej. Opracowana przez niego w 1916 r. metoda otrzymywania monokryształów do dziś stanowi podstawę produkcji krzemowych podłoży dla przemysłu półprzewodnikowego, a jego prace należą do najczęściej cytowanych w dorobku polskiej nauki.
Laureatce serdecznie gratulujemy!